Stemmen van een contrabas: zo doe je het veilig en precies
Een goed gestemde contrabas klinkt vol en krachtig – en maakt het samenspelen of studeren een stuk aangenamer. Maar het stemmen van zo’n groot instrument kan in het begin spannend zijn. In dit artikel leggen we uit hoe je veilig en nauwkeurig je contrabas stemt, welke hulpmiddelen je kunt gebruiken en waar je op moet letten om schade of snaarbreuk te voorkomen.
1. De standaardstemming van de contrabas
De meeste contrabassen worden gestemd in kwarten:
- E1 – laagste snaar (links)
- A1
- D2
- G2 – hoogste snaar (rechts)
Dit is de E–A–D–G-stemming, en komt overeen met de laagste vier snaren van een basgitaar – maar dan een octaaf lager. In sommige klassieke werken wordt de stemming aangepast (scordatura), maar als beginner houd je het bij de standaard.
2. Stemapparaten en apps
Als je begint met contrabas, is een stemapparaat onmisbaar. Je kunt kiezen uit:
- Clip-on tuner: bevestig je aan de kam of toets – handig bij achtergrondgeluid
- Microfoonstemmer: werkt via een app op je telefoon
- Orkeststemmer met display: wordt veel gebruikt door gevorderde spelers
Stel je apparaat altijd in op A = 440 Hz en op ‘bass’ of ‘orchestral tuning’, als die optie beschikbaar is.
3. Begin altijd bij de hoogste snaar
Hoewel de E-snaar de laagste is, begin je als beginner meestal bij de G-snaar (hoogste). Die heeft de minste spanning, waardoor de kans op schade bij een verkeerde draai kleiner is. Stem daarna van hoog naar laag (G → D → A → E).
Bij meer ervaren spelers is de omgekeerde volgorde ook prima – belangrijk is dat je weet wat je doet.
4. Stemmen met de stemsleutels
De stemsleutels van de contrabas zitten aan de krul (het scroll-gedeelte). Zo stem je:
- Draai langzaam en met beleid
- Luister constant mee of gebruik de tuner
- Druk de sleutel tijdens het draaien stevig in de kast, zodat hij niet terugspringt
Let op: bij metalen snaren kan te hard of snel draaien leiden tot knappen van de snaar. Zeker bij de G-snaar, die dunner is, moet je extra voorzichtig zijn.
5. Fijnstemmen
De meeste contrabassen hebben geen fijnstemmers zoals bij viool of cello, al bestaan er modellen waarbij je ze optioneel kunt toevoegen aan het staartstuk. Als je net begint en moeite hebt met precies stemmen, kan dit handig zijn – overleg met je docent of luthier.
6. Stemmen op het gehoor
Wil je je gehoor trainen? Dan kun je ook:
- Je bas stemmen naar een referentietoon (bijv. piano, stemfluit, of YouTube)
- Alleen je A-snaar met de tuner stemmen, en de rest stemmen op gehoor (kwarten omhoog)
- Dubbeltonen spelen: bijvoorbeeld G en D samen om zuiverheid te controleren
Als je dit regelmatig oefent, ontwikkel je vanzelf een beter gevoel voor toonhoogte.
7. Veelvoorkomende fouten
- Stemmen in de verkeerde richting (bijv. te hoog gaan ipv lager)
- Vergeten op je stemapparaat te kijken of te luisteren
- Tegelijk draaien én tokkelen zonder controle
- Niet controleren of de stemsleutel terugveert – gevolg: snel ontstemd
8. Stemmen in een groep
Als je in een ensemble speelt:
- Stem bij voorkeur voor de repetitie, niet pas tijdens
- Gebruik een clip-on tuner als het rumoerig is
- Check af en toe of je nog goed staat, zeker als je veel pizzicato speelt (de snaar warmt dan op en verandert licht van toon)
Stemmen is geen bijzaak – het is onderdeel van je instrumentbeheersing. Hoe vaker je stemt, hoe sneller en nauwkeuriger je wordt. En: een goed gestemde contrabas klinkt niet alleen beter, maar nodigt ook uit om meer te spelen.